Als je de bouw een aantal dagen moet onderbreken, maak dan eerst de verbinding waar je mee bezig bent af of maak die voorzichtig ongedaan, zodat niets maar half ingestoken blijft. Zet daarna het half afgebouwde deel op een stevige, vlakke ondergrond, leg de platen met nog niet uitgedrukte onderdelen plat in een doos en doe de losse onderdelen in zakjes volgens de stappen van de handleiding. Berg alles op één plek op waar de zon niet schijnt, uit de buurt van de verwarming en buiten bereik van kinderen en huisdieren.
Schrijf voor je weggaat nog het nummer op van de stap waar de bouw is gestopt en maak een foto van het model. Hout reageert tijdens de pauze op vocht en warmte in de kamer, daarom hoort er niets nats of heets naast te staan. Als je terugkomt, vergelijk je het model met de foto en met de handleiding en zie je meteen of er iets is verschoven of ontbreekt.
Inhoud van het artikel
- Wat je afmaakt of terugdraait voordat je de bouw verlaat
- Hoe je platen en losse onderdelen opbergt zodat ze niet breken
- Hoe je het half afgebouwde deel beschermt tegen vallen en verschuiven
- Waar je het model neerzet zodat vocht en zon het niet beschadigen
- Wat je noteert om na de pauze verder te kunnen bouwen
- Hoe je na terugkomst controleert dat niets is verschoven of kwijt is
- Veelgestelde vragen
Wat je afmaakt of terugdraait voordat je de bouw verlaat
Een half afgebouwd model is vooral kwetsbaar op plekken die nog door geen ander onderdeel worden vastgezet. Bekijk het voordat je het opbergt van alle kanten en zoek naar deze situaties:
- Een half ingestoken onderdeel. Het lipje, dus de tong aan de rand van een onderdeel die in de sleuf van het naastgelegen onderdeel valt, zit niet helemaal in de sleuf en tussen de onderdelen zie je een kier. Als de handleiding het in deze stap op deze plek laat zien, steek het er dan helemaal in. Als niet duidelijk is of het hier hoort, trek het er voorzichtig uit en leg het bij de onderdelen van zijn stap.
- Een wand die alleen blijft staan zolang je hem vasthoudt. Als je je hand weghaalt en de wand helt over, mist hij zijn tegenstuk uit de volgende stap. Maak de stap af, of haal de wand eruit en leg hem plat naast het model.
- Een onafgemaakt mechanisme. Als de tandwielen nog niet helemaal in elkaar grijpen of de as niet zo is ingestoken als de afbeelding laat zien, maak de stap af of zet het mechanisme terug in de toestand van de afbeelding bij de vorige stap. Draai er tijdens de pauze niet aan.
- Een vers gelijmde verbinding. Als er iets is gelijmd, verplaats het model dan niet voordat de lijm droog is volgens de gegevens op de verpakking. Een verbinding die tijdens het drogen beweegt, houdt slechter.
Neem je pauze daarom aan het eind van een stap, niet halverwege. Hoe je zo’n plek in de handleiding vindt, staat in het artikel Een groot model over meerdere avonden: zo verdeel je de bouw. Bij een pauze van een aantal dagen geldt hetzelfde, alleen maakt het meer uit hoe je het model en de onderdelen opbergt.
Hoe je platen en losse onderdelen opbergt zodat ze niet breken
In de plaat zijn onderdelen die er nog niet uit zijn veilig. De plaat houdt ze recht en bij elkaar, dunne delen kunnen nergens achter blijven haken en de nummers van de onderdelen blijven erbij. Druk er tijdens de pauze dus niets alvast uit.
- Platen plat. Leg ze op elkaar in de originele doos of in een platte doos die minstens zo groot is als de grootste plaat. Zet ze niet op hun kant en zet ze niet tegen de muur, want ze kunnen krom trekken.
- Niets zwaars erop. Leg geen boeken of gereedschap op de doos met platen. Zelfs lichte druk die een aantal dagen aanhoudt, kan een dun onderdeel verbuigen of een klein lipje afbreken.
- Losse onderdelen per stap. Doe de onderdelen die al uitgedrukt zijn in kleine hersluitbare zakjes, één zakje per stap of per geheel, en schrijf op elk zakje het stapnummer. De onderdelen erin stoten niet tegen elkaar en niets raakt door elkaar.
- De kleinste onderdelen apart. Doe pinnen, ringetjes en kleine versieringen in een klein bakje met deksel, bijvoorbeeld een pillendoosje. Uit een open schaaltje mors je ze makkelijk en op de vloer zoek je er lang naar.
- Handleiding en gereedschap bij de onderdelen. Leg de handleiding bovenop in de doos en het mesje met ingetrokken lemmet en het pincet in een doosje ernaast. Alles voor de bouw ligt dan op één plek.
Tip: Tel voordat je de doos sluit de zakjes en schrijf het aantal op het briefje dat je in de handleiding legt. Na de pauze zie je meteen of er een ontbreekt.
Hoe je het half afgebouwde deel beschermt tegen vallen en verschuiven
Zet het half afgebouwde deel al voor de pauze op een stevige, vlakke ondergrond, bijvoorbeeld een dienblad, een snijplank of een stuk dik karton. Als je de tafel vrij moet maken, verplaats je de ondergrond, niet het model, en hoef je het niet bij de dunne onderdelen vast te pakken.
- Recht, niet schuin. Een deel dat zelf blijft staan, laat je op de ondergrond staan zoals het in de handleiding is getekend. Losse gehelen die nog niet aan het model vastzitten, leg je plat ernaast. Leg niets op elkaar en zet niets schuin tegen elkaar: een verbinding die overhelt of een ander deel draagt, staat steeds onder druk.
- Weg van de rand. Zet de ondergrond midden op de tafel, de plank of de kast, niet aan de rand. Bij de rand stoot je hem makkelijk eraf met een mouw of een tas.
- Buiten bereik van kinderen en huisdieren. Een kat op tafel of een nieuwsgierig kind gooit een half afgebouwd model makkelijk om, en kleine onderdelen horen niet in de handen van kleine kinderen. Kies een hogere plank of een kamer die je kunt afsluiten.
- Een stofkap. Dek het model af met een omgekeerde schone doos die groter is dan het model en het nergens raakt. Die beschermt het tegen stof en tegen een onbedoeld stootje.
Als er toch iets breekt, laat het artikel Houten onderdeel gebarsten: repareren en verder bouwen zien wanneer je het onderdeel lijmt en wanneer je beter om een vervangend onderdeel vraagt.
Waar je het model neerzet zodat vocht en zon het niet beschadigen
Hout neemt vocht op uit de lucht en geeft het weer af. In vochtigere lucht zet het een beetje uit, in drogere lucht krimpt het, en als vocht en temperatuur vaak veranderen, kan een dun onderdeel kromtrekken of barsten. Multiplex, dus een plaat van dunne gelijmde houtlagen waarvan de vezels om en om kruiselings lopen, houdt zijn lengte en breedte beter dan massief hout, maar kan in de dikte wel uitzetten. Een opgezwollen lipje gaat dan moeilijker in de sleuf.
Zet het model en de doos met onderdelen daarom niet op deze plekken:
- bij een raam waar de zon naar binnen schijnt: de zon verwarmt het hout ongelijkmatig en langdurig licht verandert de kleur,
- op de verwarming, erboven, ernaast of bij een ventilatierooster van de airco, waar warmte en droogte snel afwisselen,
- in een vochtige kelder of op zolder, waar vocht en temperatuur sterk veranderen, en ook niet in de badkamer of bij het fornuis, waar damp is,
- naast glazen en mokken: een gemorst drankje trekt in het hout, het onderdeel kan opzwellen en de vlek gaat er vaak niet meer uit.
Geschikt is een gewone plek in een bewoonde kamer, bijvoorbeeld een plank of een kast, waar het overdag ongeveer even warm blijft en geen directe zon komt. Onderdelen in gesloten zakjes zijn beter beschermd tegen schommelingen in vocht dan in een open schaaltje.
Wat je noteert om na de pauze verder te kunnen bouwen
Na een aantal dagen weet je niet meer wat tijdens het bouwen vanzelfsprekend leek. Schrijf daarom op een briefje dat je in de handleiding legt op de pagina waar de bouw is gestopt:
- het nummer van de laatste volledige stap en waarmee de volgende begint, bijvoorbeeld “stap 23 klaar, verder met onderdelen van plaat D”,
- de stap die half af is gebleven en wat daar nog aan ontbreekt,
- welke platen en zakjes al aangebroken zijn en hoeveel zakjes er in totaal zijn,
- wat er wanneer is gelijmd, zodat je weet of de verbinding al droog is,
- wat je na terugkomst wilt controleren, bijvoorbeeld een onderdeel dat zwaar in de sleuf ging.
Voeg foto’s bij het briefje: het model van voren, van opzij en van boven en de open doos met de zakjes. Een foto laat de positie van de onderdelen nauwkeuriger zien dan je in woorden kunt beschrijven, en bij terugkomst vergelijk je het model ermee.
Hoe je na terugkomst controleert dat niets is verschoven of kwijt is
Voordat je een nieuw onderdeel pakt, breng je de doos met onderdelen naar de kamer waar je gaat bouwen en doe je een korte controle in deze volgorde:
- Vergelijk het model met de foto. Bekijk het van dezelfde kanten. Als een wand is overgeheld of een onderdeel is uitgeschoven, zet het terug op zijn plek voordat je er het volgende op zet.
- Tel de zakjes en open het laatste. Als het aantal op het briefje klopt en de onderdelen bij de stap passen, is er niets kwijt. Als er iets ontbreekt, zoek dan eerst op de bodem van de doos en onder de ondergrond, en ga pas daarna verder.
- Leg de platen op tafel. Als een plaat recht ligt, is die in orde. Als hij krom is getrokken, druk er dan geen onderdelen met kracht uit en laat hem een tijdje plat liggen in de kamer waar je bouwt, zodat hij zich aan de lucht daar aanpast.
- Probeer de eerste verbinding voorzichtig. Houd het nieuwe onderdeel tegen de sleuf en druk zachtjes. Als het zonder kracht erin gaat, ga verder. Als het zwaar gaat, druk dan niet: vergelijk het met de afbeelding, want het kan andersom gedraaid zijn, en als het klopt, laat de onderdelen een tijdje in de kamer liggen en probeer het opnieuw.
- Draai het mechanisme rond. Als het model bewegende delen heeft, draai die langzaam met de hand rond, nog voor de volgende stap. Waar je daarbij op let, staat in het artikel Mechanisch model: wat je test voordat je het sluit.
De pauze is goed verlopen als het model overeenkomt met de foto, het aantal zakjes klopt, de platen recht liggen en de eerste nieuwe verbinding zonder kracht erin gaat. Als iets daarvan niet klopt, los het op voordat je de volgende stap toevoegt, want later kom je moeilijker bij die plek.
Veelgestelde vragen
Hoe lang kan een half afgebouwd model wachten?
Het gaat meer om hoe het is opgeborgen dan om hoeveel dagen er voorbijgaan. Plat, droog, uit de zon en weg van warmte en onder een kap kan het ook een langere pauze aan. Doe na terugkomst dezelfde controle als na een korte.
Kan ik het half afgebouwde deel in de doos bij de platen leggen?
Alleen als het erin past zonder te knellen en er niets op drukt. Laat het anders op de ondergrond onder de kap staan en doe alleen de platen en de zakjes met onderdelen in de doos.
Moet ik voor de pauze iets vastlijmen zodat het niet uit elkaar valt?
Nee. Lijm alleen waar de handleiding dat laat zien. Als iets alleen blijft zitten zolang je het vasthoudt, maak de stap dan liever af of haal het onderdeel eruit en leg het bij zijn stap.
Wat als een onderdeel na de pauze niet in de sleuf gaat?
Druk er niet op. Vergelijk het met de afbeelding in de handleiding, laat de onderdelen een tijdje in de kamer waar je bouwt en probeer het opnieuw voorzichtig. Gaat het dan nog niet, kijk dan of het niet andersom gedraaid is.